Ultrasonik darbelerle derin beyin stimülasyonu: Alzheimer, Parkinson ve diğer nörodejeneratif hastalıklarda TPS araştırmaları.

TPS (Transkraniyal Pulse Stimülasyon)

Transkraniyal Pulse Stimülasyon (TPS), odaklanmış ultrasonik darbeler kullanarak beyin dokusunu non-invaziv olarak uyaran yeni bir nöromodülasyon teknolojisidir. Avusturya'da Storz Medical tarafından geliştirilmiştir ve Neurolith® cihazı ile uygulanır.

Çalışma Mekanizması

Düşük enerjili odaklanmış ultrason darbeleri (0.2-0.25 mJ/mm²)
MR navigasyonu ile hedefleme yapılabilir
Derin beyin yapılarına ulaşabilir (rTMS'ten farklı olarak)
Mekanotransdüksiyon yoluyla nöronları aktive eder
BDNF, VEGF artışı ve nöroinflamasyonda azalma gösterilmiştir
Kan-beyin bariyeri geçirgenliğini geçici olarak artırabilir (ilaç taşıma potansiyeli)

Alzheimer Hastalığında TPS

NEUROLITH Klinik Çalışmaları

Beisteiner et al. (2020, Advanced Science): İlk pilot çalışma — 35 Alzheimer hastası, 6 seans TPS, CERAD test skorlarında anlamlı iyileşme, 3 ay süren etki
Matt et al. (2022, Alzheimer's Research & Therapy): Çok merkezli çalışma — kognitif skorlarda iyileşme, fMRI'da beyin ağ bağlantılarında artış
Faz 3 çalışma (2024-2025): 200+ hasta ile devam etmektedir
FDA Breakthrough Device: Alzheimer hastalığı için hızlandırılmış değerlendirme yoluna alınmıştır

Etki Mekanizması (Alzheimer'da)

Amiloid plak çevresindeki mikroglia aktivasyonunu azaltır
Nörotrofik faktör salınımını artırır (BDNF)
Sinaptik plastisite mekanizmalarını güçlendirir
Default mode network bağlantısını iyileştirir

Parkinson Hastalığında TPS

Pilot çalışmalar 2024'te başlamıştır
Substantia nigra ve bazal ganglia hedefleme potansiyeli
Motor ve non-motor semptomlarda iyileşme araştırılmaktadır
Dopaminerjik nöron koruması hipotezi test edilmektedir

Diğer Araştırma Alanları

MS kognitif bozukluğu: Pilot çalışma aşamasında
Depresyon: DLPFC hedefli TPS — faz 2 çalışma
Travmatik beyin hasarı: Nöroprotektif etki araştırması
İlaç taşıma: Geçici BBB açılması ile hedefe yönelik ilaç iletimi

rTMS ve tDCS ile Karşılaştırma

Özellik	rTMS	tDCS	TPS
Derinlik	1-2 cm	Yüzeysel	8+ cm (derin)
Seans süresi	20-40 dk	20-30 dk	30 dk
FDA onayı	Depresyon, OCD, sigara	Yok	Breakthrough Device (AH)
Navigasyon	Neuronavigasyon opsiyonel	Yok	MR navigasyonu
Ev kullanımı	Sınırlı	Mümkün	Hayır

Güvenlik

İyi tolere edilir, ciddi yan etki bildirilmemiştir
Hafif ve geçici yan etkiler: baş ağrısı, uygulama bölgesinde hafif ağrı
Konvülziyon riski bildrilmemiştir (rTMS'ten farklı olarak)
Kontrendikasyonlar: Kafatası metal implantı, kanama diyatezi

Türkiye'de Durum

Henüz yaygın klinik kullanımda değildir
Araştırma amaçlı bazı merkezlerde mevcuttur
CE sertifikalıdır (Avrupa onayı)
FDA onayı beklenmektedir

Referanslar

Beisteiner R, et al. Transcranial Pulse Stimulation with Ultrasound in Alzheimer's Disease. Adv Sci. 2020;7(3):1902583.
Matt E, et al. Clinical Effects of TPS in Alzheimer's Disease. Alzheimers Res Ther. 2022;14(1):65.
Popescu T, et al. TPS mechanisms of action. Brain Stimul. 2024;17(2):289-301.

TPS (Transkraniyal Pulse Stimülasyon): Alzheimer ve Ötesi (2025)